جوان آنلاین: جنگ رمضان سند تازهای به جنایات جنگی امریکا هم از بعد انسانی و هم از بعد زیستمحیطی اضافه کرد. حمله به انبارهای نفت تهران و ری و تاریکی هوا تا ساعاتی از روز با ابر سیاهی که از سوختن مواد نفتی ایجاد شده بود، هرگز از ذهن ناظران پاک نخواهد شد و اثرات آن بر سلامت و محیط زیست تا مدتها باقی خواهد ماند. پیش از این نیز ایالات متحده امریکا با انتشار ۲۱ درصد کل دیاکسید کربن دنیا، رتبه نخست آلودهکنندهترین کشور جهان را در حوزه محیط زیست از آن خود کرده بود. اما نقش امریکا در آلودگی محیطزیست دنیا به تولید دیاکسید کربن صنایع این کشور منتهی نمیشود! نتایج پژوهشی که در ژوئیه ۲۰۲۵ در مجله PLOS Climate منتشر شد، با بررسی دادههای چهار دهه (۱۹۷۵ تا ۲۰۲۲) نشان میدهد با کاهش بودجه پنتاگون میتوان به کاهش آلایندههای جهانی کمک کرد! حالا هم گزارش سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان از خسارات محیطزیستی جنگ تحمیلی سوم نشان میدهد، حملات رژیمهای صهیونیستی و امریکایی به تأسیسات صنعتی، نفتی و مناطق حفاظتشده در ۱۰ استان کشور، نه تنها زیرساختها را نابود کرده، بلکه با انتشار نزدیک به یک میلیون تن دیاکسید کربن و ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار که باعث تهدید جدی سلامت میشود، آتشسوزی بیش از ۳۶۰ هزار متر مکعب مواد نفتی در تهران و البرز و تخریب ۱۳ منطقه تحت مدیریت محیط زیست، برگ ننگین دیگری را بر صفحات دفتر حیات امریکا و رژیم جنایتکار صهیونیستی میافزاید.
ژوئیه ۲۰۲۵ بود که نتایج یک پژوهش منتشر شده در مجله PLOS Climate نشان داد وزارت دفاع امریکا (پنتاگون) یکی از بزرگترین مصرفکنندگان سوخت فسیلی در جهان است. از سوخت جت هواپیماها گرفته تا خودروهای نظامی و پایگاههای بیشمار در اقصی نقاط جهان، ارتش امریکا چنان حجمی از انرژی مصرف میکند که مصرف سالانه برخی کشورها را پشت سر میگذارد. این پژوهش نشان داد فقط با کاهش تنشها و بودجههای نظامی و هزینههای بیپایان جنگافزارها، میتوان به نتایجی بسیار ملموستر از اقداماتی نظیر استفاده از انرژیهای پاک در مسیر نجات زمین رسید. چند ماه پس از انتشار این گزارش و تحمیل جنگی دیگر به ایران، گزارشهای زیستمحیطی نشان میدهد این جنگ تا چه اندازه به سلامت و محیط زیست لطمه زده تا باشد تأییدی بر این نظریه که تنش و بودجه نظامی پنتاگون برای جنگهای بیپایان چگونه محیط زیست دنیا را به گروگان گرفته است.
تبعات زیستمحیطی جنگ تحمیلی سوم
جنگ تحمیلی سوم برگههای تازهای از دنائت امریکا و رژیم صهیونیستی را برای جهانیان رو کرد. حمله به زیرساختهای نفتی و پتروشیمی علاوه بر نقض قوانین حقوق بشری، موجب بروز فجایع زیستمحیطی جدی برای ایران و دیگر کشورهای منطقه شده است. همچنانکه به رغم مصونیتهای قانونی و خطرات جدی، نیروگاه هستهای بوشهر هم در این جنگ بارها مورد هجمه قرار گرفت. این در حالی است که پیش از آغاز این جنگ هم کارشناسان درباره تبعات زیستمحیطی آن هشدار داده بودند و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشورمان در مکاتبات جداگانهای با دبیر کل سازمان ملل متحد و وزرای محیط زیست کشورهای منطقه ضمن ابراز نگرانی درباره تبعات این جنگ روی سلامت محیط زیست در ایران و منطقه هشدار داده بود.
قتلعام محیط زیست
جنگ فقط مرگ و معلولیت انسانها و خرابی خانهها و زیرساختها نیست. جنگها روی همه چیز تأثیر میگذارند و یکی از مهمترین تأثیرهای بمبها و موشکهایی که بر سر انسانها و زیرساختها آوار میشود، تبعات زیستمحیطی جنگهاست که البته علاوه بر تحت تأثیر قرار دادن سلامت و حیات سایر جانوران، در نهایت تبعات منفی خود را روی سلامت و حیات انسانها بر جای میگذارد. حالا سازمان حفاظت محیطزیست، در گزارشی خسارات محیطزیستی جنگ تحمیلی سوم را در چهار حوزه بررسی و ارائه داده است.
بر اساس این گزارش، تهاجم رژیمهای صهیونیستی - امریکایی به واحدهای تولیدی، صنعتی، خدماتی مهم ۱۰ استان آذربایجان شرقی، البرز، بوشهر، تهران، خراسان رضوی، خوزستان، مرکزی، یزد، گیلان و فارس، تبعات محیطزیستی از شدتهای «کم»، «متوسط» تا «زیاد» در پی داشته است.
همچنین ابنیه و تجهیزات ادارات کل حفاظت محیط زیست در ۱۰ استان کشور تحت تهاجم رژیم صهیونیستی و امریکایی قرار گرفته است. پراکنش این خسارات در ۲۰ شهرستان بوده و شدت خسارات وارده «کم» یا «متوسط» و در موارد اندکی «زیاد» بوده است.
براساس این گزارش، مناطق تحت مدیریت سازمان در هفت استان شامل هرمزگان، مرکزی، سیستان و بلوچستان، فارس، کردستان، البرز و تهران مورد حمله و تهاجم دشمن صهیونیستی - امریکایی قرار گرفت که ۱۳ منطقه حفاظت شده در این هفت استان دچار آسیب از کم تا خیلی زیاد شدهاند.
در استان خوزستان ساحل خلیج بهرگانسر، در هرمزگان جزایر قشم، لارک و هنگام، در استان مرکزی مناطق حفاظت شده هفتادقله در محدوده مناطق قوشد، شانق، خیرآباد، در استان سیستان و بلوچستان سواحل پزم، تنگ، پسابندر، رمین، جزایر مرجانی، خلیج گواتر، مرکز پرندهنگری، منطقه حفاظت شده کوه بیرک و تالاب هامون هیرمند، در استان فارس منطقه حفاظت شده ارژن - کوه بیل، در کردستان محدوده پناهگاه حیات وحش زریبار، در البرز منطقه حفاظت شده البرز جنوبی و همچنین در تهران منطقه خجیر و سرخهحصار مورد تهاجم قرار گرفته و خساراتی به آنها وارد شده است.
یک میلیون تن دیاکسید کربن و ۴ هزار تن مواد آروماتیک در بمباران مخازن نفت
بمباران مخازن نفت یکی از فجیعترین رفتارهایی بود که دشمن امریکایی- صهیونیستی مرتکب شد. دود سیاه ناشی از احتراق مواد نفتی ابری بزرگ بر فراز آسمان تهران تشکیل داده بود که تا ساعاتی بعد بر سر روز چادر شب کشیده بود.
طبق گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، کل حجم مواد نفتی دچار حریق در سه مجموعه از مخازن نفت تهران در شهران، شهرری و کوهک مجموعاً بیش از ۳۶۰ هزار متر مکعب بوده است که در مجموع حجم معادل دیاکسید کربن منتشر شده ناشی از این حریق نزدیک به ۱ میلیون تن برآورد میشود. بررسیهای کارشناسان نشان میدهد که در این تهاجم وحشیانه نزدیک به ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار که باعث تهدید جدی سلامت محیط زیست میشود، انتشار یافته است. علاوه بر این، حملات رژیم صهیونیستی به مخازن سوخت فردیس البرز نیز بالغ بر ۵۳ هزار تن دیاکسید کربن وارد جو کرده و منجر به انتشار حدود ۲۲۰ تن ترکیبات آروماتیک شده است.
سازمان حفاظت محیط زیست ضمن استمرار بررسیها و پایشهای میدانی و تخصصی، با تکمیل گزارشات مستند درباره «آسیبهای محیط زیستی جنگ رمضان»، پیگیری و مطالبهگری موضوع از نهادهای بینالمللی را با اولویت در دست اقدام دارد.
بیانیهای خنثی؛ تنها واکنش برنامه محیط زیست ملل متحد
شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، با اشاره به مکاتباتی که پیش از جنگ به دلیل تحرکات کشورهای متخاصم در منطقه با وزرای محیط زیست منطقه و نهادهای بینالمللی داشته، افزود: «بعد از جنگ مکاتباتی با برنامه محیط زیست ملل متحد نیز انجام دادیم که متأسفانه منجر به صدور یک بیانیه خنثی و بدون اشاره به کشورهای آغازگر این جنگ شد.»
بنا به تأکید وی، جنایات محیطزیستی جنگ رمضان قابلیت پیگیری در محاکم بینالمللی دارد و مستندسازی آنها نیازمند همکاری دوجانبه با وزارت دادگستری است.
امینحسین رحیمی، وزیر دادگستری نیز با اشاره به اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در ایام جنگ گفت: «تمامی قواعد بینالمللی محیط زیست را مصون از جنگ میداند، اما متأسفانه خسارات بسیاری در این حوزه به کشور وارد شد و این حملات به مناطق محیطزیستی در جنگ رمضان مصداق بارز جنایت جنگی است.» رحیمی با تأکید بر اینکه رژیم صهیونیستی و امریکای متجاوز هیچکدام از قواعد حقوقی جنگ را رعایت نکردند، تصریح کرد: «با دستور رئیس محترم جمهور در حال تهیه مستندات برای تعقیب حقوقی و مطالبه خسارات در عرصههای بینالمللی هستیم و شاید این روند طولانی یا با اعمال نفوذ قدرتهای بینالمللی همراه باشد، اما تا حصول نتیجه این را پیگیری خواهیم کرد تا برای دشمن امریکایی- صهیونیستی بازدارندگی ایجاد کند.»
وی خاطرنشان کرد: «مطابق قانون صلاحیت محاکم داخلی، پیگیری حقوقی این مسئله را هم در محاکم داخلی و هم در محاکم بینالمللی انجام خواهیم داد.»
